AYM: Yönetmelikle verilen okul değiştirme cezası eğitim hakkını ihlal etti
Anayasa Mahkemesi, iki lise öğrencisine yalnızca Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ne dayanılarak verilen okul değiştirme cezasında kanuni dayanak bulunmadığını, eğitim hakkının ihlal edildiğini belirtti.
Mahkeme ne dedi?
- Mahkeme, okul değiştirme cezasının tek dayanağının yönetmelik olduğunu, ortaöğretim öğrencilerinin disiplin suçlarını çerçeveleyen bir kanun bulunmadığını tespit etti.
- Eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti; yeniden yargılama için dosyalar ilgili idare mahkemelerine gönderilecek.
- Her başvurucuya 50.000 TL manevi tazminat ve yargılama gideri ödenmesine karar verdi; ayrımcılık iddiasını kabul edilemez buldu.
Kimleri etkiliyor: Başvurucular Mahammad Rzayev ve Roberto Nejat Dilmen, Benzer durumdaki, yönetmeliğe dayanılarak okul değiştirme cezası almış lise öğrencileri ve aileleri
Yayım ve etkisi: Karar 30 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; karar tarihi 16 Eylül 2026. Ödemeler, kararın tebliğini takiben başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılacak.
Lise öğrencisi iki başvurucuya verilen okul değiştirme cezası, Anayasa Mahkemesi'ne göre kanuna dayanmadığı için eğitim hakkını ihlal etti. Mahkeme, ortaöğretim öğrencilerine uygulanacak disiplin suçlarını ve cezalarını genel hatlarıyla belirleyen bir kanun bulunmadığını, cezanın yalnızca yönetmeliğe dayandığını vurguladı. Karar bireysel başvuruda verildi ve somut olayı bağlıyor.
Başvurucular, özel bir eğitim kurumunda öğrenciyken Aralık 2023 ve Ocak 2024'te okul değiştirme cezası aldı. Cezalar, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin okul yöneticilerine ve arkadaşlara kaba davranışı ile sosyal medya yoluyla eğitimi engellemeyi yaptırıma bağlayan hükümlerine dayanıyordu. İdari yargıdaki davalar sonuçsuz kaldı.
Mahkeme, daha önce 2020/34927 numaralı başvuruda da aynı sonuca vardığını hatırlattı. O kararda ortaöğretim öğrencilerinin disiplin suçlarının çerçevesini çizen bir kanun olmadığı için müdahalenin kanunilik şartını taşımadığı belirtilmişti. Eldeki dosyada ayrılmayı gerektiren bir durum görmedi. Müdahalenin meşru amacı ve ölçülülüğü ayrıca incelenmedi.
Başvurucuların okullarına gidememelerine ilişkin kişi özgürlüğü şikâyeti de eğitim hakkı kapsamında değerlendirildi. Biri annesinin Musevi olması, diğeri yabancı uyruklu olması nedeniyle ayrımcılık iddia etti. Mahkeme, delil ortaya konmadığı için bu iddiayı kabul edilemez buldu.
Sosyal medya paylaşımı nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiası ise ayrıca incelenmedi. Mahkemeye göre yeniden yargılamada bu şikâyet yargı mercilerince ele alınabilecek. Karar oybirliğiyle verildi.
Karardan önce ve sonra
| Önce | Sonra |
|---|---|
| İdare mahkemeleri ve bölge idare mahkemeleri, okul değiştirme cezalarını yönetmelik hükmüne dayanarak denetledi; biri davayı reddetti, diğeri iptal etse de istinafta ret çıktı. | AYM, cezanın kanuni dayanağı olmadığı için eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi; dosyalar yeniden yargılama için ilgili mahkemelere gönderilecek. |
Sık sorulan sorular
Başvurucular ne kadar tazminat alacak?
Her başvurucuya ayrı ayrı net 50.000 TL manevi tazminat ödenecek. Ayrıca 3.518,70 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 43.518,70 TL yargılama gideri de ayrı ayrı ödenecek.
Yeniden yargılama nerede yapılacak?
Karar örneği, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi ile Ankara 14. İdare Mahkemesi ve İstanbul 8. İdare Mahkemesi'ne gönderilecek.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, avukat tarafından kontrol edilmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin değerlendirme ve hukuki danışmanlık içermez.