AYM: Emsal kararlar tartışılmadan reddedilen sigorta davasında ihlal
Anayasa Mahkemesi, aynı işte çalışanların açtığı benzer davalar kabul edilip onanırken kendi davası emsal gösterilmesine rağmen gerekçesiz reddedilen başvurucunun gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Mahkeme ne dedi?
- Mahkeme, başvurucunun gösterdiği emsal kararların ne ilk derece mahkemesince ne de Yargıtay dairesince değerlendirilmediğini tespit etti.
- Gerekçeli karar hakkının (kararın, davanın sonucunu etkileyen iddialara yanıt vermesi) ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi.
- Dosya yeniden yargılama için Kırklareli İş Mahkemesine gönderilecek; başvurucuya 40.487,60 TL yargılama gideri ödenecek.
Kimleri etkiliyor: Sigorta başlangıcının tespiti davası reddedilen ve emsal kararlarını mahkemeye sunmuş benzer durumdaki başvurucular, El halıcılığı dokuma işinde çalışmış ve tespit davası açmış kişiler (yalnızca somut olayı bağlayan karar)
Yayım ve etkisi: Karar 30 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; karar tarihi 5 Mayıs 2026. Ödemeler, kararın tebliğini takiben başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılacak.
Anayasa Mahkemesi, 1989'da halı dokuma işyerinde çalışmaya başladığını belirterek sigorta başlangıcının tespitini isteyen bir başvurucunun davasında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Başvurucu, aynı koşullardaki kişilerin davalarının kabul edilip onandığını söylemiş, ancak bu iddiaya hiçbir derecede yanıt verilmemişti.
“Başvurucu ile aynı koşullar altında çok sayıda işçinin açtığı benzer davalarda davaların kabulüne ilişkin kararların onanmasına karşılık başvurucunun açtığı davada farklı uygulama yapıldığına dair iddialar yeterli şekilde açıklanmamıştır.” Anayasa Mahkemesi
Mahkeme, kararın gerekçesinde davanın sonucunu etkileyen iddialara delillerle bağ kurularak yanıt verilmesi gerektiğini hatırlattı. Aynı maddi olaya dayanan davalarda farklı sonuca varılmasının neden gerektiği açıklanmadığı için ihlal tespit edildi.
Olay şöyle gelişti: Başvurucu, 19 Eylül 2016'da Kırklareli İş Mahkemesinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) aleyhine dava açtı. 11 Eylül 1989'da işe başladığını ve işe giriş bildirgesinin verildiğini belirterek, o tarihin tüm sigorta kolları yönünden sigorta başlangıcı olarak tespitini istedi.
İş Mahkemesi 8 Aralık 2017'de davayı kabul etti. İstinaf başvurusu reddedildi, ancak SGK'nın temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 4 Mart 2020'de kararı bozdu. Daire, 506 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki (D) bendine dayandı: bu bende göre el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlara uzun vadeli sigorta kolları uygulanmıyordu. Bent 2003'te kaldırılmıştı, ancak kaldırma geriye yürütülmemişti.
Bozmaya uyan mahkeme 5 Kasım 2020'de davayı reddetti; Daire de 21 Nisan 2021'de kararı onadı. Başvurucu, aynı mahkemenin ve Yargıtay dairelerinin benzer davalarda verdiği kabul ve onama kararlarını hem duruşmada hem temyiz dilekçesinde sunmuştu.
AYM, bu emsal kararların içeriğine de baktı. Kararlarda, el halıcılığı dokuma işinde çalışmaya başlanan tarihlerin tüm sigorta kollarına tabi sigorta başlangıcı olarak tespit edildiği görülüyordu. Mahkeme, başvurucunun bu iddiasının ne ilk derece mahkemesince ne de Daire tarafından değerlendirildiğini belirtti.
AYM, bu ihlal kararının davanın sonucuyla ilgili bir tutum anlamına gelmediğini de vurguladı. Yeniden yargılamada delilleri değerlendirme ve davanın kabulüne ya da reddine karar verme yetkisi yine ilgili mahkemeye ait olacak.
Karardan önce ve sonra
| Önce | Sonra |
|---|---|
| Kırklareli İş Mahkemesi ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, emsal olarak sunulan kabul ve onama kararlarına değinmeden davayı reddedip kararı onadı. | AYM, bu eksikliği gerekçeli karar hakkının ihlali saydı; dosya, ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yargılama için mahkemeye gönderilecek. |
Sık sorulan sorular
Karar başvurucunun sigorta başlangıcının kabul edildiği anlamına mı geliyor?
Hayır. AYM, ihlal kararının davanın kabulüne ya da reddine karar verilmesi gerektiği anlamına gelmediğini belirtti. Yeniden yargılamada sonucu mahkeme belirleyecek.
Başvurucuya ne kadar ödeme yapılacak?
487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama gideri ödenecek. Ödeme, tebliğden sonra başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılacak; gecikmede yasal faiz uygulanacak.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, avukat tarafından kontrol edilmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin değerlendirme ve hukuki danışmanlık içermez.