AYM: Kolonya satışına verilen ceza, maliyet itirazı tartışılmadan onandı
Anayasa Mahkemesi, internetten kolonya satan esnafa pandemi döneminde kesilen 104.781 TL'lik cezada, e-ticaret maliyeti itirazının hiç tartışılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Mahkeme ne dedi?
- Mahkeme, idare mahkemesi ile istinaf mercii kararlarının gerekçesinin açık, ilgili ve yeterli olmadığını belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit etti.
- Başvurucunun komisyon, kargo ve paketleme giderlerini gösteren maliyet itirazı ve bilirkişi talebi, yargılama makamlarınca hiç değerlendirilmedi.
- Dosya, ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yargılama yapılması için Ankara 10. İdare Mahkemesine gönderildi.
Kimleri etkiliyor: Benzer durumdaki internet satıcıları ve esnaf: fiyat artışı nedeniyle haksız ticari uygulama cezası alıp maliyet itirazı yapanlar, Benzer durumdaki başvurucular: idari para cezasına karşı açtıkları davada esaslı iddiaları gerekçede karşılanmayanlar
Yayım ve etkisi: Karar 16 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Karar yalnızca bu başvuruyu bağlıyor; yeniden yargılama Ankara 10. İdare Mahkemesinde yapılacak.
Anayasa Mahkemesi, e-ticaret sitesinden kolonya satan bir esnafa kesilen cezada savunmanın gerçekten dinlenmediğine hükmetti. Satıcı, sitenin komisyonunu, kargoyu ve paketlemeyi hesaba katınca ürünün neredeyse maliyetine satıldığını söylemişti. Mahkemeler bu itirazı tartışmadan cezayı onadı. AYM'ye göre bu, mülkiyet hakkının usul güvencelerini ihlal etti.
“Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE” Anayasa Mahkemesi
Olay 2020'deki pandemi döneminde başladı. Konya Ticaret İl Müdürlüğü, 25 Mart 2020'de işyerinde denetim yaptı. Tutanağa göre 200 ml'lik kolonyanın alış bedeli 7,04 TL, satış bedeli 24,55 TL'ydi. Başvurucu 48 adet ürünün 22'sini 8,32 TL'den, 7'sini ise 25,00 TL'den sattığını belirtti.
Reklam Kurulu, satıcının COVID-19'un yarattığı olumsuz havadan yararlanarak fiyatı artırdığı sonucuna vardı. Satıcıya 104.781 TL idari para cezası verdi ve uygulamanın durdurulmasına karar verdi. Ankara 10. İdare Mahkemesi davayı reddetti, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi de istinaf başvurusunu reddetti.
Satıcı davada rakamlarla çalıştı. Alış bedeli 7,65 TL olan ürünün internette satışında paketlemenin 1,85 TL, kargonun 10,44 TL, komisyonun 4,43 TL ve dolaylı giderlerin 0,96 TL olduğunu, gerçek maliyetin 24,60 TL'ye ulaştığını ileri sürdü. Maliyet hesabında şüphe varsa bilirkişi raporu alınmasını da istedi.
AYM önce ceza uygulamasının kanuna dayandığını ve tüketiciyi koruma amacının meşru olduğunu kabul etti. Yaptırımın bu amaç için gerekli olmadığı da söylenemezdi. Asıl sorun orantılılıktaydı: Mahkeme, mülkiyet hakkında savunmanın yalnızca yapılmasının yetmediğini, sonucu etkileyecek iddiaların açık ve yeterli gerekçeyle yanıtlanması gerektiğini vurguladı.
Mahkeme ayrıca bilirkişi raporu alıp almamanın kendi görevi olmadığını hatırlattı. Ancak yargılama makamlarının, esaslı iddiaları ve delilleri gereği gibi incelemesi gerektiğini belirtti. Bu dosyada derece mahkemeleri satıcının açıklamalarını hangi yönden yetersiz bulduğunu söylemedi, bilirkişiye neden ihtiyaç duyulmadığını da açıklamadı. Para cezasının yanında ticari uygulamanın durdurulmasına neden karar verildiği de gerekçelendirilmedi.
AYM, bu eksikliklerin başvurucuya aşırı ve olağan dışı bir yük yüklediğini, kamu yararı ile birey arasındaki dengeyi bozduğunu belirtti. Karar oybirliğiyle alındı. Tazminat talebi reddedildi, çünkü yeniden yargılamanın yeterli giderim sağlayacağı kabul edildi. Başvurucuya harç ve vekâlet ücretinden oluşan 40.487,60 TL yargılama gideri ödenecek.
Mahkeme, ihlal kararının davanın sonucu hakkında bir tutum anlamına gelmediğini de açıkça yazdı. Yeniden yargılamada delilleri değerlendirme yetkisi yine ilgili mahkemede. Cezanın haklı çıkıp çıkmayacağı bu nedenle belli değil.
Karardan önce ve sonra
| Önce | Sonra |
|---|---|
| İdare mahkemesi, başvurucunun iddialarının alım ve satım fiyatları arasındaki farkı izaha yetmediğini söyleyip davayı reddetmişti; maliyet hesabı ve bilirkişi talebi tartışılmamıştı. | Anayasa Mahkemesi, bu gerekçeyi yetersiz buldu; dosya, maliyet iddiaları ve durdurma yaptırımının gerekçesi yeniden ele alınmak üzere idare mahkemesine döndü. |
Sık sorulan sorular
Karar cezanın iptal edildiği anlamına mı geliyor?
Hayır. AYM cezayı iptal etmedi; yalnızca gerekçesiz inceleme nedeniyle ihlal tespit etti. Yeniden yargılamada davanın kabul veya reddine karar verilmesi gerektiği anlamı çıkmıyor.
Başvurucuya tazminat ödenecek mi?
Hayır, 200.000 TL tazminat talebi reddedildi. Yalnızca 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan 40.487,60 TL yargılama gideri ödenecek.
Ödemeler ne zaman yapılacak?
Ödemeler, kararın tebliğini izleyen dört ay içinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca yapılacak. Gecikme olursa yasal faiz uygulanacak.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, avukat tarafından kontrol edilmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin değerlendirme ve hukuki danışmanlık içermez.