AYM: İnfazdan sonra kaldırılan hücre cezasının zararı için yol yok
Anayasa Mahkemesi, hakkındaki 12 günlük hücre cezası infazdan yıllar sonra kaldırılan hükümlünün zararını isteyebileceği etkili bir yolun bulunmadığını tespit etti, 40.000 TL manevi tazminat verdi.
Mahkeme ne dedi?
- Mahkeme, hücre cezasının iptalinin tek başına mağduriyeti gidermediğini, infaz hâkimliğinin de tazminata hükmetme yetkisinin açıkça görünmediğini belirtti.
- Ağır ceza mahkemesinde ya da idari yargıda açılacak davaların da etkili yol sayılamayacağını, yargı pratiğinde birlik olmadığını tespit etti.
- İfade özgürlüğüyle bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmetti; başvurucuya net 40.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi, yasal düzenleme ihtiyacını TBMM'ye bildirdi.
Kimleri etkiliyor: Başvurucuyla benzer durumdaki, infaz edilmiş disiplin cezası sonradan kaldırılan hükümlüler
Yayım ve etkisi: Karar 2 Nisan 2026 tarihinde oybirliğiyle verildi ve 22 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Mahkeme, kararın yayımından itibaren dört aylık sürenin sonunda yapısal sorun yönünden yeni bir değerlendirme yapılmasını uygun gördü.
Bir hükümlü 12 gün hücrede tutuldu. Yıllar sonra ceza hukuka aykırı bulunup kaldırıldı, ama yaşadığı zararı isteyebileceği bir kapı yoktu. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bu boşluğu, bireysel başvuruda etkili başvuru hakkının (haklarını ihlal edilen kişinin sonuç veren bir yola başvurabilmesi) ihlali saydı.
Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hükümlüyken Bakanlığa hitaben yazdığı dilekçede örgüt kurucusu için 'Sayın Öcalan' ifadesini kullandı. Ceza infaz kurumu 2007'de disiplin soruşturması başlattı ve 12 gün hücreye koyma cezası verdi. İnfaz Hâkimliği şikâyeti reddetti, ceza 21 Temmuz-2 Ağustos 2008 arasında infaz edildi.
Aynı dosyada ceza alan başka bir hükümlünün talebi üzerine kanun yararına bozma yoluna gidildi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 5 Mart 2021'de İnfaz Hâkimliğinin kararını bozdu. İnfaz Hâkimliği de 2 Temmuz 2021'de başvurucunun cezasını iptal etti.
Başvurucu zararlarının giderilmediğini belirterek itiraz etti. Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi 2 Ağustos 2021'de bu konuda değerlendirme yapmadan itirazı kesin olarak reddetti.
AYM, hücre cezasının hükümlüyü fiziksel ve sosyal izolasyona soktuğunu, ruh sağlığını etkileyebildiğini belirtti. Başvurucunun bir yıl iyi hâlden yoksun bırakıldığını ve cezaevinde yararlanabileceği birçok haktan yararlanamadığını kaydetti. Bu nedenle cezanın sonradan iptalini tek başına yeterli görmedi.
Mahkemeye göre infaz hâkimliği yalnızca şikâyeti reddedebilir, işlemi iptal edebilir veya faaliyeti durdurabilir ya da erteleyebilir; manevi tazminata hükmetme yetkisi kanundan anlaşılmıyor. Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki tazminat yolu ise soruşturma ve kovuşturmadaki koruma tedbirleri içindi, infaz aşamasındaki disiplin cezasını kapsamıyordu.
İdari yargıda tam yargı davası (idarenin işleminden doğan zararın tazmini davası) da yeterli bulunmadı. Hücre cezasının infazı infaz hâkimliğinin denetiminde yürüdüğü için idari değil yargısal işlem sayılabilir. AYM bu türden bir idari davaya da rastlamadı. Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları da görevli yargı yolu konusunda birlik göstermedi.
Karardan önce ve sonra
| Önce | Sonra |
|---|---|
| İnfazdan sonra kaldırılan hücre cezasının zararı için başvurulacak yol mevzuatta ve uygulamada belirsizdi. | AYM, bu alanda etkili bir yolun bulunmadığını tespit etti ve konuyu yasal düzenleme için TBMM'ye bildirdi. |
Sık sorulan sorular
Karar herkes için tazminat hakkı doğuruyor mu?
Bireysel başvuru kararı yalnızca somut olayı bağlıyor. Mahkeme, benzer başvurularda da ihlal çıkabileceğini belirtti ve yapısal sorunun çözümü için kararı TBMM'ye bildirdi.
Başvurucuya ne zaman ödeme yapılacak?
Ödeme, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılacak. Gecikirse yasal faiz uygulanacak.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, avukat tarafından kontrol edilmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin değerlendirme ve hukuki danışmanlık içermez.