AYM: Cezaevi duyurusuna şikâyet, başka karar esas alınarak reddedildi
Anayasa Mahkemesi, koğuşa asılan kitap duyurularına yapılan şikâyeti incelemeden, 2019 tarihli başka bir karara itiraz süresi geçti diyerek reddeden infaz hâkimliğinin etkili başvuru hakkını ihlal ettiğine hükmetti.
Mahkeme ne dedi?
- Mahkeme, şikâyetin esasının incelenmemesi nedeniyle ifade özgürlüğü ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
- İnfaz hâkimliği, başvurucunun şikâyet etmediği 10 Aralık 2019 tarihli kurul kararını esas almış, şikâyete konu duyuruları değerlendirmemişti.
- Başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.
Kimleri etkiliyor: Benzer durumdaki, ceza infaz kurumunda kitap ve dergi erişimine ilişkin duyurulara şikâyette bulunan hükümlü ve tutuklular, İnfaz hâkimliklerinin şikâyet dosyalarını gerekçelendirme biçimi bakımından benzer durumdaki başvurucular
Yayım ve etkisi: Karar bireysel başvuru kararı olduğu için iptal ya da yürürlük tarihi söz konusu değil. Tazminat, kararın tebliğini izleyen dönemde başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurusundan itibaren dört ay içinde ödenecek; gecikmede yasal faiz işleyecek.
Cezaevinde kitap ve dergi duyurusuna itiraz eden bir tutuklunun şikâyeti, hiç sorulmayan bir karar üzerinden süreden reddedildi. Anayasa Mahkemesi 5 Mayıs 2026 tarihli kararında bunu etkili başvuru hakkının (anayasal bir hakkın ihlalini ileri sürenin makul ve erişilebilir bir yola başvurabilmesi) ihlali saydı. Karar 20 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yer aldı.
Başvurucu, silahlı terör örgütü kurma veya yönetme suçundan tutuklu olarak Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunuyordu. Kurum, 28 Ocak 2021'de koğuş panolarına bir yazı astı. Yazıya göre posta, kargo ve ziyaretle gelen kitaplar iki ayda bir verilecek, kuruma en fazla 5 kitap kabul edilecek, kütüphane kitapları iki hafta kalabilecekti. Kısa süre sonra yayınların kabulüne ilişkin bir kılavuz da asıldı.
Başvurucu 19 Şubat 2021'de iki ayrı dilekçeyle bu duyurulara şikâyette bulundu. Duyurularda itiraz yolu ve süresi yazmıyordu. İnfaz hâkimliği dilekçeleri birleştirdi ve şikâyeti, 10 Aralık 2019 tarihli eğitim kurulu kararına itiraz süresinin geçtiği gerekçesiyle reddetti. Ağır ceza mahkemesi de itirazı kesin olarak reddetti.
Anayasa Mahkemesi, duyuruların içeriğinin 2019 tarihli kararla aynı mahiyette olmadığını, başvurucunun da o karara yönelik bir şikâyeti bulunmadığını vurguladı. Hâkimliğin hangi gerekçeyle bu kararı esas aldığını açıklamadığını da belirtti.
Mahkemeye göre hâkimlik, duyurulardaki kısıtlamaların Anayasa'ya, mahkemenin içtihadına ve mevzuata uygunluğunu denetlemeliydi. Yayınlara erişimin sınırlanmasının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve orantılı olup olmadığı da tartışılmadı. Bu nedenle şikâyet makamı somut olayda etkili sayılmadı.
Başvurucunun cezaevinden tahliye edildiği anlaşıldığından, ihlalin sonuçlarını gidermek için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar görülmedi. Bunun yerine net 30.000 TL manevi tazminata hükmedildi. Karar oybirliğiyle alındı.
Karardan önce ve sonra
| Önce | Sonra |
|---|---|
| İnfaz hâkimliği, duyurulara yönelik şikâyeti 2019 tarihli kurul kararına itiraz süresi geçti gerekçesiyle reddetti. | Anayasa Mahkemesi bu yaklaşımı etkili başvuru hakkının ihlali saydı; şikâyet makamının şikâyete konu duyuruların içeriğini incelemesi gerektiğini belirtti. |
Sık sorulan sorular
Başvurucuya yeniden yargılama yolu açıldı mı?
Hayır. Başvurucunun cezaevinden tahliye olduğu anlaşıldığından Mahkeme, yeniden yargılamada hukuki yarar ve zorunluluk görmedi; tazminata hükmetti.
Mahkeme duyurulardaki kitap sınırlamalarını hukuka aykırı buldu mu?
Hayır. Mahkeme sınırlamaların içeriği hakkında karar vermedi; sorun, şikâyetin bu yönden hiç incelenmemesiydi.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, avukat tarafından kontrol edilmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin değerlendirme ve hukuki danışmanlık içermez.