AYM: Yoksulluk nafakasındaki "süresiz olarak" ibaresi iptal edildi
Anayasa Mahkemesi, boşanan eşe ömür boyu yoksulluk nafakası bağlanmasının dayanağı olan "süresiz olarak" ibaresini iptal etti; iptal, kararın yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Mahkeme ne dedi?
- Mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki "süresiz olarak" ibaresini Anayasa'nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı buldu.
- Her koşulda süresiz nafaka istenebilmesini, nafaka yükümlüsüne ağır bir külfet yükleyen ve makul dengeyi bozan bir düzenleme olarak niteledi.
- İptal hükmü, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Kimleri etkiliyor: Boşanma sonrası yoksulluk nafakası ödeyen eski eşler, Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşerek nafaka alan ya da talep eden eşler, Yoksulluk nafakasına karar verecek aile mahkemeleri
Yayım ve etkisi: Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Boşandığınız eşe ömür boyu nafaka ödemek zorunda kalabileceğiniz düzen değişiyor. Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının kanunda "süresiz olarak" yazılmasını Anayasa'ya aykırı buldu ve bu ibareyi iptal etti. Karar oy çokluğuyla alındı; üç üye karşı oy kullandı.
“Yoksulluk nafakası, kural olarak durumun gerektirdiği ölçüde belirli bir süreyle sınırlandırılabileceği gibi bazı durumlarda öngörülecek koşulların varlığı hâlinde nafaka alacaklısı lehine nafaka süresinin uzatılarak yaşam boyunca nafakaya hükmedilebilmesine imkân sağlanması da devletin çatışan haklar arasında adil bir denge kurma yükümlülüğünün sonucudur.” Anayasa Mahkemesi
Mahkemenin gerekçesi şöyle: Kural, kusuru daha ağır olmayan ve hatta hiç kusuru bulunmayan nafaka yükümlüsünü, koşullar değişmedikçe hayatı boyunca ödemeyle karşı karşıya bırakabiliyor. Mahkemeye göre bu durum yükümlünün ruhsal, ekonomik ve sosyal bütünlüğünü olumsuz etkiliyor ve devletin çatışan haklar arasında kurması gereken makul dengeyi ortadan kaldırıyor.
İtirazı Antalya 12. Aile Mahkemesi getirdi. Mahkeme, bir boşanma davasında kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmış ve iptali için başvurmuştu.
Peki nafaka alanlar korumasız mı kalacak? Karar, yoksulluk nafakası kurumunu ortadan kaldırmıyor. Mahkeme, boşanmada ağır kusuru olmayan eşe belirli bir parasal katkı beklenebileceğini kabul ediyor. Bazı durumlarda yaşam boyu nafakanın da mümkün olması gerektiğini, ancak bunun ölçütlerinin kanunda açık ve net yer almasının şart olduğunu belirtiyor.
Mahkeme, evliliğin süresi, alacaklı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi unsurların hâkimin süre belirlemesinde dikkate alınabileceğini söylüyor. Ayrıca karar, uygulamada bu ibarenin emredici sayıldığını, yani süre konusunda hâkime takdir tanınmadığını tespit ediyor.
İptal kararı hemen değil, dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Mahkeme, ibarenin hemen kalkmasıyla doğacak hukuki boşluğu kamu yararını ihlal edecek nitelikte gördü. Bu süre, yeni düzenleme için zaman tanıyor.
Kararda bir üye iptale farklı gerekçeyle katıldı. Bu üyeye göre iptal, denge değerlendirmesine değil, doğrudan Anayasa'nın 2. maddesindeki belirlilik ilkesine dayanmalıydı. Karşı oy veren üyeler ise sorunun kuralın kendisinden değil uygulamadan kaynaklandığını, süreli veya süresiz nafaka modeli arasındaki tercihin yasama organına ait olduğunu savundu.
Karardan önce ve sonra
| Önce | Sonra |
|---|---|
| Yoksulluk nafakası kanunda "süresiz olarak" düzenleniyordu; yerleşik uygulamada hâkimin nafakanın süresi konusunda takdir yetkisi yoktu. | İbare iptal edildi. Mahkeme, hâkimin süreyi somut olayın şartlarına göre belirlemesi ve süresiz nafakayı gerektiren hâllerin kriterlerinin kanunda açıkça yer alması gerektiğini vurguladı. |
Sık sorulan sorular
Halen ödediğim nafaka kararın yayımıyla kesilir mi?
Kaynakta bu yönde bir açıklama yok. İptal hükmü kararın yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek; devam eden nafakalara etkisi kararda ayrıca düzenlenmemiş.
Mahkeme yoksulluk nafakası kurumunu kaldırdı mı?
Hayır. Yalnızca 175. maddenin birinci fıkrasındaki "süresiz olarak" ibaresi iptal edildi. Nafakanın diğer şartları, yani talep, boşanma yüzünden yoksulluğa düşme ve kusurun daha ağır olmaması, kararla değişmedi.
Karar oybirliğiyle mi alındı?
İptal oy çokluğuyla alındı; üç üye karşı oy kullandı. Yürürlük tarihinin dokuz ay sonra olması ise oybirliğiyle kararlaştırıldı.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış, avukat tarafından kontrol edilmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin değerlendirme ve hukuki danışmanlık içermez.